Pierwsza edycja akcji: cztery niedzielne transmisje SSTV z Poznania.
Częstotliwość144.500 MHz
ModulacjaFM
Tryb obrazuScottie 1
HARMONOGRAM
Transmisje edycji
TRANSMISJA 1
Znaczki z Poznania
Charakterystyczne miejsca, budynki i symbole Poznania w formie znaczków pocztowych.
4 października 2026 20:00 · zgłoszenia od 4.10.2026, 20:00 do 9.10.2026, 23:59
TEMATYCZNY
Poznańskie Koziołki
Grafika przedstawia poznańskie koziołki – słynny mechanizm zegarowy znajdujący się na wieży ratusza na Starym Rynku w Poznaniu.
Według słynnej legendy, podczas uroczystego uruchomienia nowego zegara ratuszowego w 1551 roku, kucharz przygotowujący ucztę przypalił pieczeń z sarniny. Aby ukryć wpadkę, ukradł z pobliskiej łąki dwa koziołki, które uciekły na wieżę i zaczęły się tam bódź na oczach zaskoczonej publiczności. Zadowolony z widowiska burmistrz nakazał uwiecznić te zwierzęta w mechanizmie zegara. Codziennie w samo południe koziołki trykają się rogami 12 razy, przyciągając tłumy mieszkańców i turystów.
Twórcą pierwszego mechanizmu był Mistrz ślusarski i zegarmistrz Bartłomiej Wolf (z Gubina), który zawarł umowę z władzami miasta i zainstalował zegar z koziołkami na wieży ratusza w 1551 roku.
Obecnie oglądane przez turystów koziołki oraz poruszający je mechanizm pochodzą z 1993 roku (zostały zaprojektowane przez dr. inż. Stefana Krajewskiego i uruchomione w czerwcu tego roku po awarii poprzedniego systemu).
TEMATYCZNY
Teatr Wielki im. Stanisława Moniuszki
Grafika przedstawia Teatr Wielki im. Stanisława Moniuszki w Poznaniu – jeden z najważniejszych i najbardziej reprezentacyjnych gmachów operowych w mieście, zlokalizowany przy ulicy Fredry. Gmach wzniesiono w latach 1908–1910 jako nową siedzibę ówczesnego Teatru Miejskiego. Projekt budynku przygotował wybitny niemiecki architekt Max Littmann z monachijskiej pracowni Heilmann & Littmann. Gmach uznawany jest za jedno z dzieł sztuki architektonicznej epoki historyzmu i neoklasycyzmu, a jego wnętrza wyróżniają się świetnymi warunkami akustycznymi. Uroczyste otwarcie teatru odbyło się we wrześniu 1910 roku spektaklem „Czarodziejski flet” Wolfganga Amadeusza Mozarta.
TEMATYCZNY
Zamek Cesarski
Grafika przedstawia Zamek Cesarski w Poznaniu – monumentalną rezydencję wzniesioną na początku XX wieku, która jest ostatnią i najmłodszą tego typu budowlą w Europie. Pałac wzniesiono w latach 1905–1910 z inicjatywy cesarza niemieckiego Wilhelma II, a głównym projektantem tej neoromańskiej budowli był niemiecki architekt Franz Schwechten. Po odzyskaniu niepodległości zamek służył m.in. jako reprezentacyjna siedziba głowy państwa (rezygnali tu m.in. prezydenci Stanisław Wojciechowski i Ignacy Mościcki) oraz wydziału Uniwersytetu Poznańskiego. W czasie II wojny światowej został przebudowany na luksusową siedzibę Adolfa Hitlera.
TEMATYCZNY
„Okrąglak”
Grafika przedstawia „Okrąglak” – słynny budynek dawnego Powszechnego Domu Towarowego w Poznaniu, zlokalizowany przy ulicy Mielżyńskiego. Gmach wzniesiono w latach 1948–1954, a jego oficjalne otwarcie nastąpiło w styczniu 1955 roku a projektantem tego awangardowego dzieła był wybitny architekt Marek Leykam. Okrąglak” od momentu swojego powstania służył głównie jako dom towarowy (Powszechny Dom Towarowy). Przez lata mieszkańcy Poznania mogli robić tam zakupy w licznych sklepach rozlokowanych na okrągłych kondygnacjach.
Z biegiem lat jego funkcja uległa zmianie. Po gruntownej przebudowie i modernizacji, ukończonej w 2012 roku, budynek stał się nowoczesnym obiektem biurowo-usługowym, mieszczącym biura, powierzchnie komercyjne oraz lokale gastronomiczne.
TEMATYCZNY
Domki budnicze
Grafika przedstawia historyczne kamieniczki budnicze na Starym Rynku w Poznaniu. Pierwotne budynki w tym miejscu wzniesiono w XVI wieku (około 1535 roku) decyzją rady miasta jako kramy kupieckie (tzw. budy budnicze), w których handlowano m.in. świecami, solą czy śledziami. Z czasem drewniane kramy przekształcono w murowane, jednopiętrowe domy, które później nadbudowano. Swoją obecną, barokowo-renesansową formę i charakterystyczne, niezwykle kolorowe fasady zawdzięczają gruntownej odbudowie i rekonstrukcji przeprowadzonej po zniszczeniach wojennych w latach 50. XX wieku.
TEMATYCZNY
Katedra Poznańska
Grafika przedstawia Archikatedrę Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Poznaniu (katedra poznańska) która jest jedną z najstarszych i najważniejszych świątyń w Polsce, położona na malowniczej Ostrowiu Tumskim. Jest to monumentalna gotycka bazylika archikatedralna z wieńcem kaplic, posiadająca dwie potężne wieże w fasadzie zachodniej. W jej wnętrzu kryją się cenne zabytki sztuki sakralnej, w tym słynna, renesansowa Złota Kaplica, będąca mauzoleum pierwszych władców Polski.
Katedra jest uznawana za najstarsze polskie biskupstwo, założone w 968 roku przez biskupa Jordana (powstało tuż po przyjęciu chrztu przez Mieszka I). Pierwsza przedromańska i romańska świątynia była miejscem pochówku pierwszych władców Polski – Mieszka I oraz Bolesława Chrobrego.
Na przestrzeni wieków kościół wielokrotnie ulegał zniszczeniom w wyniku pożarów i najazdów. W XIV i XV wieku został odbudowany w stylu gotyckim. Kolejne poważne zniszczenia przyniosły pożar w XVIII wieku (po którym odbudowano go w stylu barokowym/klasycystycznym) oraz ciężkie walki o Poznań w 1945 roku, podczas których zniszczona została ponad połowa świątyni.
TEMATYCZNY
Ratusz
Grafika przedstawia Ratusz w Poznaniu – jeden z najwspanialszych zabytków architektury renesansowej w Polsce, zlokalizowany w centralnej części Starego Rynku. Pierwotny budynek wzniesiono na przełomie XIII i XIV wieku, jednak swój obecny, niezwykle ozdobny renesansowy wygląd zawdzięcza przebudowie z lat 1550–1560, którą kierował włoski architekt Jan Baptysta di Quadro. To właśnie na wieży tego ratusza znajduje się słynny mechanizm z poznańskimi koziołkami, które codziennie w samo południe przyciągają tłumy obserwatorów. Budynek na przestrzeni wieków wielokrotnie ulegał zniszczeniom w wyniku pożarów czy oblężeń, a po poważnych zniszczeniach w czasie II wojny światowej został wiernie odbudowany.
TEMATYCZNY
Zamek Królewski
Grafika przedstawia Zamek Królewski w Poznaniu – historyczną rezydencję królewską położoną na Wzgórzu Przemysła w Poznaniu. Początki zamku sięgają XIII wieku i wiążą się z panowaniem Przemysła I oraz jego syna, Przemysła II, który planował tu utworzenie królestwa i zjednoczenie ziem polskich. Przez stulecia warownia wielokrotnie ulegała zniszczeniom w wyniku pożarów, potopu szwedzkiego oraz wojen północnych, a w XVIII wieku została częściowo przekształcona w stylu barokowym. Monumentalny budynek w obecnym kształcie (widoczny na grafice) to współczesna rekonstrukcja, zrealizowana w latach 2010–2013 na podstawie dawnych planów i rycin w miejscu ruin wysadzonych podczas II wojny światowej. Obecnie w zamku mieści się Muzeum Sztuk Użytkowych.
TEMATYCZNY
Plac Wolności
Grafika przedstawia Plac Wolności w Poznaniu wraz z widocznym w tle budynkiem Biblioteki Raczyńskich. Powstał na początku XIX wieku (w 1805 roku) w ramach tzw. Nowego Miasta i pierwotnie nosił nazwę Plac Wilhelmowski. Przez dziesięciolecia był świadkiem wielu ważnych wydarzeń historycznych, m.in. manifestacji patriotycznych. Biblioteka Raczyńskich widoczna w tle gmach to najstarsza publiczna biblioteka w Polsce, ufundowana przez hrabiego Edwarda Raczyńskiego i otwarta dla czytelników w 1829 roku. Klasycystyczny budynek wyróżnia się kolumnowym portykiem i inskrypcją na fasadzie „Vivit post funera virtus” (Cnota po życiu trwa). Plac Wolności (dawniej Plac Wilhelmowski) przez ponad dwa wieki był główną sceną najważniejszych wydarzeń politycznych i patriotycznych w Poznaniu. To tutaj m.in. w 1918 roku gromadzili się mieszkańcy, witając powracającego Ignacego Jana Paderewskiego, co stało się bezpośrednią iskrą do wybuchu zwycięskiego Powstania Wielkopolskiego.
TEMATYCZNY
Fara Poznańska
Grafika przedstawia Farski kościół w Poznaniu (Bazylika kolegiacka Matki Bożej Nieustającej Pomocy, św. Marii Magdaleny i św. Stanisława Biskupa) – jeden z najpiękniejszych zabytków architektury barokowej w Polsce. Świątynia została wzniesiona dla zakonu jezuitów w latach 1651–1701, a jej projekt stworzyli wybitni architekty, m.in. Bartłomiej Nataniel Bolomino i Jan Catenazzi. ościół słynie z niezwykle bogatego, barokowego wnętrza, w którym dominuje wysoka na kilkanaście metrów kolumnada oraz wspaniałe złocenia i polichromie. To jedna z najbardziej charakterystycznych i okazałych budowli sakralnych w Poznaniu.
TEMATYCZNY
Stary Browar
Grafika przedstawia Stary Browar w Poznaniu – unikalne centrum handlu, sztuki i biznesu, zlokalizowane przy ulicy Półwiejskiej. Kompleks powstał na terenie dawnych XIX-wiecznych Zakładów Przemysłu Piwowarskiego Hugona Schlera (późniejszych Browarów Polskich). Po zamknięciu zakładu piwowarskiego w 1980 roku opuszczone budynki przez ponad dwie dekady ulegały systematycznej dewastacji i popadały w ruinę. Przełom nastąpił za sprawą inwestor (Grażyna Kulczyk) oraz poznańskiej pracowni architektonicznej Studio ADS (projektantów: Piotra Barełkowskiego i Przemysława Borkowicza), którzy podjęli się trudnego zadania adaptacji przestrzeni. Obiekt został w pełni zrewitalizowany i otwarty w 2003 roku pod nazwą Stary Browar i szybko stał się wzorcowym przykładem udanej adaptacji poprzemysłowej architektury na cele kulturalno-handlowe, łącząc czerwoną cegłę, stal i szkło z licznymi dziełami sztuki współczesnej.
TEMATYCZNY
Wieża SLR Piątkowo
Grafika przedstawia SLR Piątkowo (Stację Linii Radiowych i Telewizyjnych Poznań / Piątkowo) – jeden z kluczowych obiektów telekomunikacyjnych w Poznaniu, wyróżniający się charakterystyczną, kratownicową wieżą oraz sąsiadującą z nią betonową wieżą przekaźnikową. Obiekty tego typu powstawały jako strategiczne elementy krajowej infrastruktury telekomunikacyjnej, służące pierwotnie do naziemnej transmisji sygnału radiowego i telewizyjnego oraz obsługi połączeń dalekosiężnych. Dzięki znacznej wysokości n.p.m. i doskonałemu usytuowaniu, stacja na Piątkowie od dziesięcioleci pełni rolę kluczowego węzła łączności radiowej w regionie. Starsza, betonowa wieża (widoczna w tle na grafice) – została wzniesiona w 1963 roku i ma 76 metrów wysokości. Nowsza, stalowa wieża kratownicowa (dominujący element na pierwszym planie) – powstała trzydzieści lat później, w 1993 roku, i osiąga 128 metrów wysokości. Na infrastrukturze powiązanej z poznańscy węzłami telekomunikacyjnymi (w tym po zmianach lokalizacyjnych ze względu na rozwój nowej zabudowy miasta) funkcjonuje m.in. znany poznański przemiennik amatorski SR3PO.
TRANSMISJA 2
Ludzie Eteru
Pionierzy radia i SSTV – od odkrycia fal elektromagnetycznych do przesyłania obrazów przez radio
11 października 2026 20:00 · zgłoszenia od 11.10.2026, 20:00 do 16.10.2026, 23:59
TESTOWY
Obraz testowy
Bez dodatkowego opisu.
POCZĄTKOWY/KOŃCOWY
Ludzie eteru
Bez dodatkowego opisu.
TEMATYCZNY
James Clerk Maxwell — przewidział istnienie fal radiowych
James Clerk Maxwell był szkockim fizykiem, który wyjaśnił związek między elektrycznością a magnetyzmem. Z jego równań wynikało, że zmienne pola elektryczne i magnetyczne mogą rozchodzić się w przestrzeni jako fale. Obliczona prędkość tych fal odpowiadała prędkości światła, co doprowadziło go do wniosku, że światło również jest falą elektromagnetyczną. Jego teoria przewidywała zjawisko, które później wykorzystano w radiu. Maxwell stworzył naukowe podstawy łączności bezprzewodowej, zanim zbudowano pierwsze działające systemy radiowe.
TEMATYCZNY
Heinrich Hertz — udowodnił, że fale radiowe istnieją
Heinrich Hertz był niemieckim fizykiem, który doświadczalnie potwierdził przewidywania Maxwella. W swoich eksperymentach wytwarzał fale elektromagnetyczne za pomocą wyładowań elektrycznych i wykrywał je w oddalonym odbiorniku. Pokazał również, że fale te mogą się odbijać i załamywać, podobnie jak światło. Dzięki jego badaniom teoria otrzymała potwierdzenie w laboratorium. Eksperymenty Hertza stały się ważnym punktem wyjścia dla konstruktorów, którzy zaczęli wykorzystywać fale do przesyłania informacji bez przewodów.
TEMATYCZNY
Guglielmo Marconi — rozwinął łączność bez przewodów
Guglielmo Marconi był włoskim wynalazcą, który rozwijał praktyczne systemy telegrafii bezprzewodowej. Łączył osiągnięcia wcześniejszych badaczy z własnymi rozwiązaniami i stopniowo zwiększał odległość, na jaką można było przesyłać wiadomości radiowe. Wczesne systemy przekazywały znaki telegraficzne, a nie rozmowy czy muzykę. Jego działalność pomogła przenieść radio z laboratoriów do rzeczywistej komunikacji, między innymi na morzu. W 1909 roku otrzymał wspólnie z Ferdinandem Braunem Nagrodę Nobla za wkład w rozwój telegrafii bezprzewodowej.
TEMATYCZNY
Karl Ferdinand Braun — udoskonalił nadajniki radiowe
Karl Ferdinand Braun był niemieckim fizykiem, który pomagał przekształcać wczesne urządzenia radiowe w sprawniejsze systemy łączności. Wprowadzał do nadajników obwody rezonansowe, czyli układy dostrojone do określonej częstotliwości. Takie rozwiązania pozwalały lepiej kontrolować drgania elektryczne wykorzystywane do nadawania. Jego prace były ważnym etapem rozwoju radiotechniki, w której liczy się zarówno wytworzenie sygnału, jak i jego odpowiednie dostrojenie. W 1909 roku Braun otrzymał wraz z Marconim Nagrodę Nobla za rozwój telegrafii bezprzewodowej.
TEMATYCZNY
John Ambrose Fleming — stworzył lampę do odbioru sygnałów
John Ambrose Fleming był brytyjskim inżynierem i fizykiem. W 1904 roku opracował diodę próżniową — lampę elektronową, która przepuszczała prąd zasadniczo w jednym kierunku. Mogła ona służyć jako detektor, pomagający wykrywać sygnały docierające do odbiornika radiowego. Był to ważny krok w rozwoju elektroniki: do obróbki sygnałów zaczęto wykorzystywać kontrolowany przepływ elektronów wewnątrz lampy. Wynalazek Fleminga otworzył drogę do kolejnych konstrukcji lampowych, które przez dziesięciolecia stanowiły podstawę urządzeń radiowych.
TEMATYCZNY
Nikola Tesla — sterował łodzią za pomocą radia
Nikola Tesla zajmował się wieloma zastosowaniami elektryczności, w tym sterowaniem urządzeniami na odległość. W 1898 roku zaprezentował model łodzi, która reagowała na polecenia przesyłane drogą radiową. Operator mógł wpływać na jej ruch bez przewodu łączącego go z jednostką. Pokaz dowodził, że fale radiowe mogą przenosić również komendy sterujące maszyną. Dziś podobną zasadę wykorzystują modele zdalnie sterowane i liczne urządzenia automatyki. Łódź Tesli była wczesnym przykładem takiego zastosowania radia.
TEMATYCZNY
Reginald Fessenden — przesłał ludzki głos przez radio
Reginald Fessenden był kanadyjskim wynalazcą i pionierem radiotelefonii. Pracował nad tym, aby radio mogło przekazywać zrozumiałą mowę. W grudniu 1900 roku udało mu się przesłać głos na odległość około półtora kilometra. Jego eksperymenty wymagały takiego zmieniania nadawanego sygnału, aby niósł informację o dźwięku docierającym do mikrofonu. Był to istotny krok w stronę rozmów radiowych i radiofonii. Dzięki takim badaniom łączność bezprzewodowa mogła stopniowo wyjść poza przekazywanie znaków telegraficznych.
TEMATYCZNY
Lee de Forest — pomógł wzmacniać słabe sygnały
Lee de Forest był amerykańskim wynalazcą związanym z rozwojem elektroniki lampowej. Opracował Audion — lampę z trzema elektrodami, w której dodatkowa elektroda pozwalała sterować przepływem prądu. Konstrukcja ta otworzyła drogę do wzmacniania słabych sygnałów elektrycznych. W radiu miało to ogromne znaczenie, ponieważ sygnał docierający z anteny bywa bardzo słaby. Rozwój lamp wzmacniających umożliwił budowanie czulszych odbiorników i bardziej rozbudowanych urządzeń elektronicznych. Audion stał się jednym z ważnych wynalazków w historii radia.
TEMATYCZNY
Edwin Howard Armstrong — rozwinął radio FM
Edwin Howard Armstrong był amerykańskim inżynierem, którego wynalazki znacząco zmieniły technikę radiową. Opracował między innymi odbiornik superheterodynowy: układ, który przekształca odbierany sygnał na częstotliwość łatwiejszą do dalszego wzmacniania i filtrowania. Rozwinął także szerokopasmowy system FM, w którym informację o dźwięku przenoszą zmiany częstotliwości fali. System ten pozwolił ograniczyć wpływ wielu zakłóceń na odbiór. Rozwiązania Armstronga pomogły uzyskać czystszy dźwięk i skuteczniej odbierać słabe sygnały radiowe.
TEMATYCZNY
Hedy Lamarr — szukała sposobu na łączność odporną na zakłócanie
Hedy Lamarr była aktorką i wynalazczynią. Wspólnie z kompozytorem George’em Antheilem opracowała system, w którym nadajnik i odbiornik miały jednocześnie przeskakiwać między częstotliwościami według uzgodnionego wzoru. Utrudniało to celowe zakłócanie transmisji, ponieważ sygnał nie pozostawał stale na jednej częstotliwości. Rozwiązanie, opatentowane w 1942 roku, zaprojektowano z myślą o radiowym sterowaniu torpedami. Historia tej współpracy pokazuje, że pomysły ważne dla techniki mogą powstawać również dzięki połączeniu doświadczeń z bardzo różnych dziedzin.
Copthorne Macdonald był inżynierem i krótkofalowcem, który opracował pionierski system SSTV dla łączności amatorskiej. Jeszcze podczas studiów zaprojektował i zbudował urządzenia pozwalające przesyłać nieruchome obrazy przy wykorzystaniu wąskiego pasma radiowego. Opis jego rozwiązania zdobył nagrodę w konkursie prac studenckich w 1958 roku. W SSTV informacje o obrazie są przekazywane stopniowo, a odbiornik odtwarza z nich kolejne linie. Jego praca zapoczątkowała rozwój techniki, dzięki której krótkofalowcy mogą wymieniać przez radio fotografie, ilustracje i karty z pozdrowieniami.
TEMATYCZNY
Janusz Groszkowski — rozwijał polską radiotechnikę
Janusz Groszkowski był polskim naukowcem, profesorem Politechniki Warszawskiej i jednym z twórców krajowej radiotechniki oraz elektroniki. Badał lampy elektronowe i generatory, czyli układy wytwarzające drgania elektryczne potrzebne w urządzeniach radiowych. Zajmował się także stabilizacją częstotliwości — utrzymywaniem jej na możliwie stałym poziomie. Ma to duże znaczenie dla prawidłowej pracy nadajników i odbiorników. Groszkowski rozwijał również instytuty badawcze i kształcił inżynierów, łącząc pracę naukową z budowaniem zaplecza polskiej techniki łączności.
TRANSMISJA 3
Ewolucja transceiverów
Kamienie milowe w ewolucji amatorskiego sprzętu radiowego
18 października 2026 20:00 · zgłoszenia od 18.10.2026, 20:00 do 23.10.2026, 23:59
Pierwsza fizyczna technologia nadawcza, która umożliwiła dalekie łączności bezprzewodowe (DX) przez oceany.
Zanim pojawiły się pierwsze nadajniki lampowe nadajnik iskrowy generował fale radiowe poprzez gwałtowne wyładowanie elektryczne (iskrę) między dwiema nieruchomymi elektrodami. Wersja obrotowa wprowadziła wirującą tarczę z ząbkami (elektrodami) umieszczoną pomiędzy elektrodami stałymi. Gdy tarcza się obracała, ząbki zbliżały się do elektrod, wywołując serię iskier w idealnie regularnych odstępach czasu.
Urządzenia te służyły do telegrafii bezprzewodowej. Operator za pomocą klucza telegraficznego podawał zasilanie, a nadajnik emitował "szorstki", buczący sygnał w kodzie Morse'a, słyszalny w słuchawkach odbiornika.
TEMATYCZNY
Tuner Reinartza (USA, 1921)
Pierwszy powszechny, fizyczny aparat odbiorczy oparty na triodzie z obwodem sprzężenia zwrotnego (reakcji). Zrobił rewolucję w czułości odbioru i umożliwił amatorom usłyszenie sygnałów CW z drugiego końca świata.
W dotychczasowych odbiornikach reakcyjnych zmiana częstotliwości stacji (strojenie) drastycznie wpływała na poziom sprzężenia zwrotnego (reakcji). Operator musiał jednocześnie kręcić kilkoma gałkami, co wymagało wręcz akrobatycznych umiejętności. Reinartz jako pierwszy odseparował te dwa obwody. Zastosował kondensator zmienny do płynnej kontroli . Reinartz sprawił, że bardzo czułe radio stało się tanie, łatwe w budowie i stabilne w dostrajaniu, co otworzyło drogę do globalnej komunikacji krótkofalowej (HF) oraz ery powszechnego radiofonii.
TEMATYCZNY
National HRO (USA, 1935)
Odbiornik National HRO wprowadzony na rynek w marcu 1935 roku przez amerykańską firmę National Radio Company to absolutna legenda radiotechniki. Był to najważniejszy profesjonalny odbiornik komunikacyjny ery lampowej, który wyznaczył standardy czułości, selektywności i stabilności mechanicznej na kolejne trzy dekady.
Najbardziej charakterystycznym elementem radia była ciężka, centralna gałka strojenia połączona z precyzyjną przekładnią ślimakową.
Obracała się ona aż o 10 pełnych obrotów, dając indeks od 0 do 500. Zapewniało to niesamowite rozciągnięcie skali (odpowiednik fizycznej skali o długości ponad 3,5 metra!). Operator mógł precyzyjnie powrócić do wybranej częstotliwości z dokładnością do ułamka kiloherca.
National HRO stał się jednym z kluczowych narzędzi wywiadowczych Alianckich sił podczas II wojny światowej.
TEMATYCZNY
Hallicrafters HT-9 (USA, 1938–1940)
Pierwszy fabrycznie produkowany na skalę przemysłową zestaw nadawczo-odbiorczy dla amatorów, kończący erę budowania wszystkiego własnoręcznie z części warsztatowych. HT-9 był rewolucyjny konstrukcyjnie. W jednej, choć potwornie ciężkiej (ważącej około 55–75 kg) metalowej obudowie inżynierowie zmieścili aż pięć sekcji zasilaczy, kompletny wzmacniacz mowy, modulator oraz sekcję radiową (RF). Do nadawania operator potrzebował jedynie mikrofonu lub klucza telegraficznego oraz anteny.
TEMATYCZNY
Collins KWM-1 (USA, 1957/1958)
Pierwszy w historii komercyjny transceiver SSB zintegrowany w jednej obudowie zasilanej z jednego źródła To właśnie KWM-1 jest oficjalnie uznawany za pierwszy na świecie komercyjny transceiver SSB na pasma amatorskie.
W latach 50. w łączności głosowej królowała marnotrawna i podatna na zakłócenia modulacja AM. KWM-1 został zaprojektowany z myślą o nowoczesnej modulacji jednowstęgowej (SSB). Choć początkowo krótkofalowcy podchodzili do niej nieufnie (głos brzmiał specyficznie, jak „Kaczor Donald”), Collins udowodnił, że SSB pozwala na drastyczne oszczędzenie energii i pasma, oferując gigantyczny zasięg.
rządzenie wykorzystywało autorski, rewolucyjny filtr mechaniczny (o szerokości 2,1 kHz), który zapewniał niespotykaną dotąd prostokątność charakterystyki wycinania sygnału. Pozwalało to na całkowite odseparowanie sąsiednich, silnych stacji.
TEMATYCZNY
Drake TR-4 (USA, 1964)
O ile Collins KWM-1 z 1957 roku był pionierskim i luksusowym dowodem na to, że technologia transceiverów SSB ma sens, o tyle firma Drake udoskonaliła tę ideę, tworząc urządzenie mniejsze, znacznie mocniejsze i dostępne dla mas. TR-4 stał się kamieniem milowym, ponieważ zdemokratyzował nowoczesną łączność jednowstęgową (SSB). Był to najlepiej sprzedający się i najbardziej pożądany transceiver swoich czasów, który zdefiniował brzmienie amatorskiego eteru lat 60. i 70.
W latach 60. i 70. TR-4 był podstawowym koniem roboczym tzw. DX-peditions, czyli wypraw krótkofalarskich na bezludne wyspy i w najegzotyczniejsze zakątki Ziemi. Jego zwarta konstrukcja pozwalała spakować go w bagaż podręczny i zasilać z polowego generatora prądu.
TEMATYCZNY
Heathkit HW-101 (USA, 1970)
Był to najpopularniejszy transceiver typu „zrób to sam” (kit) na świecie, który pozwolił tysiącom ludzi wejść w świat łączności SSB i CW za ułamek ceny urządzeń fabrycznych. Stał się kamieniem milowym, ponieważ udowodnił, że radio złożone samodzielnie na kuchennym stole może pod względem parametrów konkurować z drogim, profesjonalnym sprzętem komercyjnym. Dzięki temu, że klient sam wykonywał pracę montażową, koszt zakupu był drastycznie niższy niż u konkurencji (Collinsa czy Drake'a). HW-101 oferował doskonałą czułość odbiornika i solidne 100 watów mocy wyjściowej za ułamek ceny rynkowej.
TEMATYCZNY
Yaesu FT-101 (Japonia, 1970)
Przełomowy transceiver hybrydowy (tranzystorowy odbiornik + lampowa końcówka), który otworzył erę globalnej dominacji japońskiego sprzętu.
FT-101 jako pierwszy transceiver na rynku konsumenckim został zbudowany z wymiennych płytek drukowanych wpinanych w sloty (plug-in boards). W razie awarii operator nie musiał wysyłać całego, ciężkiego radia do serwisu. Wystarczyło zlokalizować uszkodzony moduł, wyciągnąć go i wysłać do fabryki lub dystrybutora w celu wymiany. Model ten (wraz z późniejszymi wersjami B, E, F oraz Z/ZD) sprzedał się w liczbie ponad 200 000 egzemplarzy na całym świecie. Stworzył gigantyczną społeczność (m.in. słynny International Fox Tango Club założony w 1972 roku), która wymieniała się modyfikacjami i usprawnieniami
TEMATYCZNY
Icom IC-701 (Japonia, 1978)
Pierwsza w pełni tranzystorowa (solid-state) stacja KF z cyfrową syntezą częstotliwości PLL. W IC-701 nie było już ani jednej lampy. Nawet stopień końcowy nadajnika (PA), generujący 100 watów mocy, oparto w pełni na tranzystorach. IC-701 zaoferował operatorom niespotykaną wcześniej wygodę: dwa niezależne, wbudowane cyfrowe układy VFO (VFO A i VFO B). Umożliwiło to bardzo łatwą pracę w tzw. split (odbiór na jednej częstotliwości, nadawanie na drugiej), co było kluczowe podczas polowań na rzadkie stacje DX. Zamiast tradycyjnej, mechanicznej wskazówki i podświetlanej skali bębnowej, przód radia zdobił jasny, cyfrowy wyświetlacz diodowy (LED), pokazujący dokładną częstotliwość co do setek herców.
TEMATYCZNY
Icom IC-2AT (Japonia, 1980)
kamień milowy miniaturyzacji – pierwsze na świecie masowo produkowane podręczne radio tranzystorowe (tzw. „Handy-Talkie” lub HT) z syntezą częstotliwości i odpinanymi pakietami baterii. Sprzedana w liczbie ponad 2 milionów egzemplarzy, seria ta zdefiniowała współczesny kształt, architekturę i standardy obsługi radiostacji przenośnych, wnosząc pasmo 2 metrów (144–148 MHz) do kieszeni każdego krótkofalowca.
Spopularyzował prace na przemiennikach.
Radio generowało zaledwie 1.5 Wata mocy wyjściowej RF przy standardowej baterii 8.4V (i ułamek tego w trybie niskiego poboru prądu). Mimo to, dzięki doskonałej czułości odbiornika superheterodynowego z podwójną przemianą częstotliwości, pozwalało to na stabilne prowadzenie rozmów przez lokalne przemienniki oddalone nawet o kilkadziesiąt kilometrów.
TEMATYCZNY
Icom IC-706 (Japonia, 1995)
Icom IC-706 (wprowadzony na rynek w 1995 roku) to bez wątpienia jeden z najbardziej rewolucyjnych i ikonicznych transceiverów w całej historii amatorskiej radiokomunikacji.
Po raz pierwszy wciśnięto KF, VHF i UHF z odłączalnym panelem do małej obudowy mobilnej.
Miniaturyzacja nie oznaczała kompromisów w funkcjonalności. To maleństwo oferowało pracę we wszystkich możliwych emisjach: SSB, CW, AM, FM, a także cyfrowym RTTY. Co więcej, na pasmach KF radio generowało pełne, potężne 100 Watów mocy wyjściowej, czyli dokładnie tyle, co wielkie stacje bazowe. Choć ekranik był mały i monochromatyczny, IC-706 oferował prosty, graficzny analizator widma. Pozwalało to operatorowi „zobaczyć” aktywność na sąsiednich częstotliwościach bez konieczności kręcenia gałką strojenia.
TEMATYCZNY
Icom IC-7300 (Japonia, 2016)
IC-7300 dokonał całkowitej rewolucji technologicznej: wprowadził zaawansowaną technologię cyfrowego przetwarzania sygnału SDR (Software-Defined Radio) prosto pod strzechy przeciętnego krótkofalowca. Stał się kamieniem milowym, ponieważ ostatecznie uśmiercił tradycyjne, analogowe odbiorniki superheterodynowe, oferując potężne, cyfrowe parametry i kolorowy analizator widma w czasie rzeczywistym w cenie tradycyjnego radia amatorskiego. Sprzedał się w liczbie ponad 100 000 egzemplarzy, stając się nowym punktem odniesienia dla całej branży. Choć radio jest kompaktowe, Icom zmieścił w środku sprawny, automatyczny tuner antenowy. Posiada on unikalny tryb wymuszony (Enforced Tuning), który pozwala na awaryjne zestrojenie i bezpieczną pracę (z obniżoną mocą) na antenach o bardzo złym dopasowaniu.
TRANSMISJA 4
Polacy w Eterze
Znane postacie i pionierzy krótkofalarstwa
25 października 2026 20:00 · zgłoszenia od 25.10.2026, 20:00 do 30.10.2026, 23:59
POCZĄTKOWY/KOŃCOWY
Polacy w eterze
Co łączy astronautę, mistrza olimpijskiego, aktorkę, żeglarza i konstruktora radiostacji? Krótkofalarstwo — zainteresowanie falami radiowymi, techniką i nawiązywaniem łączności.
Seria dwunastu plansz SSTV przedstawia Polaków, którzy zapisali się w historii nauki, kultury, sportu i radiokomunikacji. Poznajemy ich osiągnięcia oraz znaki wywoławcze, pod którymi byli znani w środowisku krótkofalarskim. To opowieść o eksperymentach, samodzielnym budowaniu urządzeń, dzieleniu się wiedzą i odkrywaniu możliwości radia.
TEMATYCZNY
Astronauta SQ7AS w eterze
Sławosz Uznański-Wiśniewski (ur. 1984) • SQ7AS
Polski astronauta i inżynier, który zajmował się niezawodnością elektroniki oraz jej odpornością na promieniowanie. Przed lotem w kosmos pracował w CERN przy systemach związanych z Wielkim Zderzaczem Hadronów. Jego doświadczenie pokazuje, jak ważna jest elektronika działająca pewnie w wymagających warunkach.
W 2025 roku, podczas misji Ax-4 na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej, rozmawiał przez radio z uczestnikami polskich wydarzeń edukacyjnych ARISS. Jego osobisty znak krótkofalarski to SQ7AS, natomiast podczas tych połączeń korzystał ze stacji pokładowej o znaku NA1SS. Dzięki radiu uczniowie mogli zadawać pytania człowiekowi znajdującemu się na orbicie.
TEMATYCZNY
Waldemar Baszanowski — mistrz olimpijski w eterze
Waldemar Baszanowski (1935–2011) • SP5TZB
Jeden z najwybitniejszych polskich sztangistów, dwukrotny mistrz olimpijski — z Tokio w 1964 roku i Meksyku w 1968 roku. Wielokrotnie zdobywał mistrzostwo świata i Europy oraz ustanawiał rekordy. Po zakończeniu kariery zawodniczej pracował jako trener i nauczyciel akademicki, przekazując wiedzę kolejnym pokoleniom sportowców.
Poza sportem interesował się krótkofalarstwem i posiadał znak SP5TZB. Jego radiową pasję przypomniał Polski Związek Krótkofalowców w pożegnalnym komunikacie. W naszej serii reprezentuje ludzi znanych z osiągnięć w innych dziedzinach, których łączyło również zainteresowanie amatorską łącznością radiową.
TEMATYCZNY
SP5ATV — Krzysztof Baranowski w eterze
Krzysztof Baranowski (ur. 1938) • SP5ATV
Kapitan jachtowy, dziennikarz, pisarz i z wykształcenia inżynier elektronik. Jako pierwszy Polak dwukrotnie samotnie opłynął świat: w latach 1972–1973 na jachcie „Polonez” oraz w latach 1999–2000 na „Lady B”. Jest również twórcą Szkoły pod Żaglami, łączącej naukę z żeglowaniem i zdobywaniem praktycznych umiejętności.
W środowisku krótkofalarskim znany jest ze znaku SP5ATV. Jego sylwetka łączy wiedzę techniczną z podróżowaniem i edukacją. To przykład człowieka, dla którego poznawanie świata obejmowało zarówno morskie wyprawy, jak i zainteresowanie radiokomunikacją.
TEMATYCZNY
Maria Bogda, gwiazda kina w eterze
Maria Bogda (1905–1981) • SP3HR
Maria Bogda, właściwie Janina Kopaczek-Brodzisz, była aktorką polskiego kina przedwojennego. Jej biografia zawiera także mniej znany wątek radiowy: w 1929 roku dołączyła do Lwowskiego Klubu Krótkofalowców i posiadała znak SP3HR. Dzięki temu w historii krótkofalarstwa spotykają się świat filmu i zainteresowanie rozwijającą się techniką radiową.
Przy jej nazwisku podajemy rok urodzenia 1905. Archiwum Główne Akt Dawnych potwierdza tę datę na podstawie dokumentacji metrykalnej i wyjaśnia, że często powtarzany rok 1909 wynika z błędnego odczytania zapisu. Jej plansza przypomina zarówno radiową pasję aktorki, jak i znaczenie sprawdzania historycznych źródeł.
TEMATYCZNY
Janusz Dobrowolski — badacz mikrofal
Tadeusz Heftman (1906–1995) • TPAX
Inżynier radiotechnik i jeden z pionierów polskiego krótkofalarstwa. Dnia 6 grudnia 1925 roku, używając znaku TPAX, przeprowadził pierwszą polską łączność ze stacją zagraniczną potwierdzoną kartą QSL. Jego korespondentem był holenderski nadawca N0PM. W kwietniu 1926 roku nawiązał również potwierdzoną łączność z amerykańską stacją U1AAO.
Samodzielnie konstruował urządzenia, a zdobyte doświadczenie wykorzystywał później zawodowo. Podczas II wojny światowej projektował niewielkie radiostacje przeznaczone do pracy konspiracyjnej. Jego dorobek łączy początki amatorskiej łączności dalekiego zasięgu z rozwojem sprzętu mającego praktyczne zastosowanie w wyjątkowo trudnych warunkach.
TEMATYCZNY
TPAX — Tadeusz Heftman, pionier łączności
Tadeusz Heftman (1906–1995) • TPAX
Inżynier radiotechnik i jeden z pionierów polskiego krótkofalarstwa. Dnia 6 grudnia 1925 roku, używając znaku TPAX, przeprowadził pierwszą polską łączność ze stacją zagraniczną potwierdzoną kartą QSL. Jego korespondentem był holenderski nadawca N0PM. W kwietniu 1926 roku nawiązał również potwierdzoną łączność z amerykańską stacją U1AAO.
Samodzielnie konstruował urządzenia, a zdobyte doświadczenie wykorzystywał później zawodowo. Podczas II wojny światowej projektował niewielkie radiostacje przeznaczone do pracy konspiracyjnej. Jego dorobek łączy początki amatorskiej łączności dalekiego zasięgu z rozwojem sprzętu mającego praktyczne zastosowanie w wyjątkowo trudnych warunkach.
TEMATYCZNY
SP7LA – twórca nadajnika Błyskawica
Antoni Zębik (1914–2009) • SP7LA
Konstruktor nadajnika radiostacji „Błyskawica”, która podczas Powstania Warszawskiego przekazywała wiadomości z walczącego miasta. Urządzenie budował w konspiracji w Częstochowie, wykorzystując własne części i doświadczenie zdobyte jako krótkofalowiec. „Błyskawica” rozpoczęła nadawanie 8 sierpnia 1944 roku i stała się jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli powstańczej radiofonii.
Przed wojną Antoni Zębik posiadał znak SP1ZA, a po wojnie był znany jako SP7LA. Budował nadajniki, odbiorniki i anteny oraz uczył radiotechniki i telegrafii. W 2004 roku uczestniczył w wykonaniu repliki „Błyskawicy” dla Muzeum Powstania Warszawskiego, pomagając zachować wiedzę o tej konstrukcji.
TEMATYCZNY
SP5MW – Włodzimierz Markowski, konstruktor Burzy
Włodzimierz Markowski (1922–2009) • SP5MW
Radiotechnik i konstruktor powstańczej radiostacji „Burza”. Zainteresowanie radiem rozwijał od dzieciństwa, a przed wojną samodzielnie budował odbiorniki i nadajniki. Podczas Powstania Warszawskiego uruchomił „Burzę” w gmachu Poczty Głównej. Obsługiwał urządzenie, przygotowywał informacje i odczytywał komunikaty dla mieszkańców miasta.
Jego historia pokazuje, jak wiele mogła znaczyć praktyczna znajomość elektroniki oraz umiejętność zbudowania działającego nadajnika z dostępnych elementów. Po latach współpracował przy odtworzeniu radiostacji, przekazując schemat i zachowane podzespoły. Replika trafiła do Muzeum Powstania Warszawskiego w 2005 roku. Z końcowego okresu jego działalności pochodzi znak SP5MW.
TEMATYCZNY
SP5FM — Wojciech Nietyksza w eterze
Wojciech Nietyksza (1932–2020) • SP5FM
Inżynier, krótkofalowiec i konstruktor sprzętu łączności dla ratownictwa górskiego. Zaprojektował i produkował radiotelefony „Klimek” oraz „Wawa”, które przez wiele lat służyły ratownikom GOPR i polskim himalaistom. Zajmował się również antenami i utrzymaniem sieci radiowej, łącząc pracę konstruktorską z potrzebami ludzi działających w górach.
Jako SP5FM należał do pionierów polskich łączności na falach ultrakrótkich. Publikował opracowania techniczne i angażował się w działalność międzynarodowego środowiska krótkofalarskiego. Jego dorobek pokazuje praktyczny wymiar radiowej pasji: doświadczenie zdobyte przy eksperymentach i łącznościach pomagało tworzyć urządzenia wykorzystywane podczas wypraw oraz akcji ratunkowych.
TEMATYCZNY
SP6LB — Zdzisław Bieńkowski, nauczyciel techniki UKF
Zdzisław Bieńkowski (1929–2015) • SP6LB
Inżynier, konstruktor i popularyzator techniki radiowej, szczególnie związany z pasmami ultrakrótkofalowymi. Był współzałożycielem Polskiego Klubu UKF i autorem obszernego „Poradnika ultrakrótkofalowca”. Publikował także opracowania dotyczące anten, rozchodzenia się fal i urządzeń radiowych, udostępniając krótkofalowcom wiedzę potrzebną do własnych eksperymentów.
Opracowane przez niego anteny na pasma 2 metrów i 70 centymetrów stały się znane jako „anteny SP6LB”. Sam również prowadził łączności i uczestniczył w zawodach. W 1977 roku przeprowadził pierwszą polską łączność w paśmie 1296 MHz. W naszej serii reprezentuje ludzi, którzy rozwijali technikę i potrafili przekazywać ją innym w praktycznej formie.
TEMATYCZNY
Zielony podręcznik radiostacji na karcie SSTV
Wiktor Chojnacki (1933–1985) • SP5QU
Konstruktor, autor książek i instruktor krótkofalarski. Pisał o budowie urządzeń nadawczych i odbiorczych, wyposażeniu pracowni oraz organizacji amatorskiej radiostacji. Do jego publikacji należą „Układy nadawcze i odbiorcze dla krótkofalowców”, „Pracownia krótkofalarska” oraz „Instalowanie i wyposażenie radiostacji amatorskich”.
Szczególnie interesował się pasmem 144 MHz. Prowadził zajęcia dla młodzieży, uczestniczył w kursach i dzielił się doświadczeniem w prasie krótkofalarskiej. Brał również udział w pracach przy radiotelefonach dla ratownictwa górskiego. Na planszy przedstawiamy okładkę jego książki „Instalowanie i wyposażenie radiostacji amatorskich” — symbol wiedzy, którą przekazywał osobom chcącym samodzielnie przygotować własną stację.
TEMATYCZNY
Zdzisław Jędrasiak – pionier polskiego SSTV
Zdzisław Jędrasiak (1948–2020) • SP3BLP, także SQ3A
Krótkofalowiec i jeden z pionierów SSTV w Polsce, prowadzący eksperymenty z przesyłaniem obrazów na własnoręcznie wykonanym sprzęcie. Przygodę z radiem rozpoczął w 1963 roku jako piętnastoletni nasłuchowiec. Dwa lata później uzyskał pozwolenie nadawcze i znak SP3BLP. Posługiwał się również znakiem SQ3A.
Działał w klubach SP3KEY i SP3PTE, którego był założycielem i prezesem. Przekazywał wiedzę kolejnym krótkofalowcom, a przez wiele lat pracował także z harcerskiego obozu w Próchnówku. Jego sylwetka zamyka serię szczególnym nawiązaniem do jej formy: przypomina człowieka, który rozwijał w Polsce właśnie tę dziedzinę radiowej pasji — nadawanie i odbieranie obrazów SSTV.